Góra Miedzianka

Ocena turystów:
fot.Paweł Pierściński

Utworzony w 1958 roku rezerwat „Góra Miedzianka” położony jest w granicach Chęcińsko Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Powierzchnia objęta ochroną prawną,  wynosi 25 hektarów. Aby tam dotrzeć należy jadąc drogą Kielce – Małogoszcz, kierować się na wysokości Chęcin na prawo w kierunku na Skiby, Gościniec, Polichno, do wsi Miedzianki.
Miedzianka to staropolska nazwa kruszcu miedzi. Tą samą nazwę nosi również miejscowość i góra leżąca w zachodniej części Pasma Chęcińskiego. Góra zbudowana jest ze skał wapiennych powstałych w okresie dewonu. Patrząc od strony północnej można dopatrzeć się w jej kształcie, podobieństwa do tatrzańskiego Giewontu dlatego też nazywana była żartobliwie „Giewontem Świętokrzyskim”. W przeszłości nosiła również nazwę Wielkiej Sowy i Góry Miedzińskiej. Miedzianka wraz z  Miedzianą Górą były głównymi miejscami eksploatacji miedzianego kruszcu. w Górach Świętokrzyskich. Początki eksploatacji złóż zalegających na Miedziance giną  w mrokach historii. Z zachowanych informacji dowiadujemy się o tym że w roku 1396 żupnik olkuski, Mikołaj Boner został mianowany równoczesnym żupnikiem chęcińskim. Stanowi to dowód o znacznym zaangażowaniu  prac wydobywczych w rejonie chęcińskim. Jedną z pierwszych jest również wzmianka historyczna o Miedziance,  powstała  u schyłku średniowiecza. W metryce koronnej napisano, że stara huta chęcińska była już w 1479 roku a druga założona została w 1487 przez Jana Karasia mieszczanina i żupnika z Chęcin. W lustracji starostwa chęcińskiego, dokonanego w roku 1569 istnieje opis: „czwarta góra jest za wioską miejską Polichnem, którą zowią Miedzianką i tamże są huty miejskie. W tej górze kruszec miedziany bardzo dobry, srebra ma niemało. Lazur przy nim bardzo kosztowny i zielenica bardzo cudna. Z tej góry za inszych czasów bardzo wiele skarbów wychodziło i dziś ich jest wiele, ale trzeba robić, jenoby trzeba nakładu wielkiego”.  Istnieje również przekaz o znalezieniu  ok. 1902 roku przez Stanisława Łaszczyńskiego, skarbu składającego się z monet rzymskich. Monety odkryto podczas eksploatacji starej hałdy na południowym zboczu Miedzianki, gdzie odsłonięto ślady dawnych robót górniczych. Monety zostały zidentyfikowane przez znanego poszukiwacza i archeologa amatora, księdza Stanisława Skurczyńskiego z Gnojna. W tym okresie złożona była również przez Łaszczyńskiego w urzędzie górniczym informacja o natrafieniu na głębokości ok. 60 metrów „ślady chodników i narzędzia których pochodzenie wydawało mi się przedhistoryczne”. Tak więc jak widzimy Miedzianka odegrała znaczącą rolę w górnictwie kruszcowym i w obecnej chwili miejsce to może śmiało pretendować do miana Historycznego Centrum Górnictwa Kruszcowego całego regionu świętokrzyskiego.
W obrębie rezerwatu znalazły się również miejsca eksploatacji wapieni które były w tym miejscu pozyskiwane ze względu na swą unikatową kolorystykę. Jasno bławatne wapienie, poprzecinane kilkoma generacjami brunatno czerwonych żył kalcytowych,  ubarwione zielonymi i niebieskimi wpryskami malachitu i azurytu, stanowiły atrakcyjny materiał do produkcji galanterii kamiennej. Wyjątkowa uroda pozyskiwanego tu materiału wynikała z historii jego powstania.  Wapienie dewońskie budujące górę Miedziankę były w przeszłości kilkakrotnie spękane. W powstałe w czasie ruchów górotwórczych szczeliny, wdzierały się zmineralizowane roztwory wodne z których w wyniku wychłodzenia, wytrącały się różne minerały. Wypełnienie szczelin stanowił głównie kalcyt, któremu towarzyszyły między innymi kruszce miedzi. Występują tu malachit, azuryt, chryzokola, chalkozyn, chalkopiryt, miedziankit.
Wśród minerałów występujących na Miedziance jest również galena, oraz niewielkich ilościach srebro, kowelin, piryt, baryt i hematyt. Przy eksploatacji złoża trafiono także na glinki garncarskie. Przeprowadzona analiza żył kalcytowych wykazała, że nie wszystkie z nich były kruszconośne. Powstały jako ostatnie żyły kalcytu miodowego są całkowicie płonne. Najbogatsza w kruszec była część południowo wschodnia wniesienia gdzie eksploatacja odbywała się w krasie kopalnym. Złoże  to eksploatowane bez właściwej staranności i przy braku dostatecznej wiedzy górniczej, szybko się wyczerpało. Ponawiane w następnych wiekach próby eksploatacji złóż miedzi, były prowadzone ze zmiennym szczęściem  i nie zawsze przynosiły spodziewane rezultaty. Poszukiwania kruszcu spowodowały powstanie we wnętrzu góry całej sieci podziemnych wyrobisk. Składają się one z pustek skalnych powstałych w wyniku wybrania okruszcowanych żył kalcytowych, eksploatacji materiału zalegającego utworach krasowych jak również wykonanych w wapiennej skale, sztolni i szybów. Wydrążone tu sztolnie i szyby noszą nazwy „Antoni póź. Teresa”  „Zofia”  „Austriacki II” i mają łączną długość około 4 kilometrów. Jednymi z ostatnich którzy uwierzyli w nieprzebrane bogactwa ukryte we wnętrzu Miedzianki byli dwaj bracia Stanisław i Bolesław Łaszczyńscy. Na początku XX wieku podjęli oni próbę sięgnięcia po miedziany kruszec. Niestety, potwierdziła się smutna prawda że w wyniku wielowiekowego wydobycia złoże na Miedziance zostało w większości wyeksploatowane. Wspominając braci Łaszczyńskich należy zwrócić uwagę na olbrzymie zasługi jednego z nich, Stanisława, który będąc chemikiem, opracował nowatorską metodę elektrolitycznego otrzymywania miedzi z rud węglanowych. Utworzona przez Gminę Chęciny w 2008 roku Muzealna Izba Górnictwa Kruszcowego mieszcząca się w budynku dawnej szkoły w Miedziance, gromadzi i eksponuje dawne ślady górnictwa. Zebrane tu minerały jak i narzędzia stanowią świadectwo  bogatej historii i znaczenia tego miejsca.

Punkt Informacji Turystycznej w Chęcinach
ul. Małogoska 7
Chęciny
tel.: +48 41 315 18 29
www.checiny.pl

 

Informacji udziela również Regionalne Centrum Informacji Turystycznej w Kielcach
ul. Sienkiewicza 29
25-007 Kielce
tel. 41 348 00 60
e-mail: informacja@swietokrzyskie.travel

oceń oferte poleć znajomemu dodaj do walizki

Informacje praktyczne

Brak komentarzy.

Przepisz kod Odśwież

Lokalizacja

Twoja walizka

ilość obiektów: 0 zobacz wyczyść