Miasto Kielce


Kielce to bez wątpienia jedno z najbardziej malowniczo położonych polskich miejscowości Rozsiadło się wygodnie w dolinie rzeki Silnicy oraz na urokliwych wzgórzach Pasma Dymińskiego i Kadzielniańskiego. Stolicę Województwa Świętokrzyskiego zamieszkuje obecnie ponad 200 tys. mieszkańców. Młode i radosne miasto to istotny dla województwa i kraju ośrodek kulturalno-naukowy. Mimo, iż Kielce stanowią serce regionu, to jednak nie zawsze pełniły one rolę stoilcy…

fot.G. Szczęsny

Wszystko zaczęło się wieki temu, kiedy w czasie polowania, w puszczy ogromnej, Mieszko oddalił się zbytnio od swoich towarzyszy polowania i został napadnięty przez zbójców. Pobity, ograbiony, z trucizną w ustach, niechybnie by umarł. Ukazał się Mieszkowi Św. Wojciech, uderzył biskupim pastorałem o skały i spowodował wypływ wody. Gdy Mieszko napił się tej wody, odzyskał siły. W miejscu tego przykrego zdarzenia znalazł także kły dzika. W podzięce za uratowanie, Mieszko każe budować drewniany kościółek, założyć osadę. Kościół poświęcił Św. Wojciechowi, osadę na pamiątkę znalezienia kłów dzika nazwał Kielcami – dziś Kielce, a rzeczkę, Silnicą nazwano na pamiątkę odzyskania sił.

Tak o początkach Kielc głosi legenda. Historia zaś, a raczej badania archeologiczne potwierdzają w sposób jednoznaczny istnienie osady nad Silnicą w IX w. Najwcześniejsze wzmianki o osadzie targowej pochodzą z 1084 r., jest to także data wybudowania pierwszego kościoła p.w. św. Wojciecha. Na przełomie XI/XII w. Kielce oraz dobra łysogórskie były już we władaniu biskupów krakowskich. Prawa miejskie nadano Kielcom prawdopodobnie w roku 1295, inne źródło wspominają rok 1360 i osobę biskupa Bodzanty. Potwierdzony jest jednak fakt nadania Kielcom przez kardynała Fryderyka Jagiellończyka w roku 1493 herbu, przedstawiającego na czerwonej złotej tarczy złota koronę i żółte litery CK. W kolejnych wiekach miasto prężnie się rozwija. W XIV stuleciu rozpoczęła się na szeroka skalę eksploatacja pokładów rud żelaza, w pobliżu miasta powstały liczne kuźmn8ie, kuźnice i zakłady hutnicze. Rozwija się również rzemiosło, do miasta napływa coraz więcej ludności. Kielce rozrastają się, powstaje ratusz, szkoła, łaźnia oraz zajazd dla odwiedzających miasto gości. Organizowano targi oraz kilka razy do roku duże jarmarki. Po zniszczeniu miasta w czasie wojen szwedzkich i ogólnym kryzysie gospodarczym, nastąpił okres stagnacji na blisko 100 lat. Podjęte przez biskupów próby podźwignięcia miasta z upadku spełzły na niczym. Na skutek decyzji Sejmu Czteroletniego w roku 1789 Kielce, wraz z dobrami biskupimi, przeszły na własność skarbu państwa. W 1805r. decyzją papieża Piusa VII utworzono diecezję kielecką. Rok 1816 był ważnym dla Kielc, jako że miasto stało się ośrodkiem administracyjnym w Królestwie Polskim, co zdecydowanie podniosło jego rangę.

fot.P. Pierściński

Wydarzenia te powiązane były ze wzrostem znaczenia przemysłu górniczo-hutniczego. TO własnie w Kielcach z inicjatywy Stanisława Staszica w 1816r. powołano Główną Dyrekcję Górnicza, przy której rozpoczęła działalność Szkoła Akademiczno-Górnicza. Była to pierwsza uczelnia techniczna w Polsce. Miasto na nowo rozkwitło – powstawało coraz więcej budynków mieszkalnych i usługowych, rozrastała się sieć brukowanych ulic, usprawniono kanalizację oraz zadbano o miejską zieleń, zakładając ogrody spacerowe. W 1867r. Kielce stały się stolicą guberni. Pojawiły się nowe inwestycje przemysłowe, m.in. wapienniki Kadzielnia, Wietrznia i Międzygórze, oddano linie kolejową łączącą Iwanogród (dzisiejszy Dęblin) z Zaglębiem Dąbrowskim. Bardzo waznym dla miasta wydarzeniem było wkroczenie 9oraz pobyt w sierpniu i wrześniu 1914 r. I Kompanii Kadrowej z Józefem Piłsudskim na czele. W latach międzywojennych umocniła się rola Kielc jako centrum administracyjnego dużego województwa.

Czas II wojny światowej to okres okrutnego terroru hitlerowskiego. Na ulicach Na ulicach Kielc dokonywano masowych aresztowań, egzekucji i łapanek. W kieleckim więzieniu osadzonych było w tym okresie ok. 16 tys. osób.

Obecnie o świetlanej historii miasta świadczą liczne zabytki kieleckiej starówki. Niewątpliwą dumą Kielc jest Wzgórze Zamkowe. Dumnie prezentują się tu dwa najokazalsze zabytki: dawny Pałac Biskupów Krakowskich (obecnie siedziba Muzeum Narodowego) – najwspanialszy w kraju przykład rezydencji epoki Wazów oraz bazylika katedralna, której barokowa fasada wyśmienicie wpisuje się w pejzaż starego miasta. Osią starówki jest ulica Sienkiewicza, która spaja dwa pierwotne centra osadnicze Kielc – wzgórze zamkowe i okolice rynku. Przy najdłuższym w Polsce deptaku skupia się życie kulturalne, rozrywkowe, handlowe i usługowe miasta. Coraz częściej spotyka się wmieście turystów biznesowych, głównie za sprawą Targów Kielce – drugiej powierzchni wystawienniczej w Polsce. W Kielcach funkcjonują dwie państwowe uczelnie wyższe, prężnie rozwijają się też szkoły prywatne.

fot.K. Pęczalski


Obraz stolicy województwa nie byłby kompletny bez rezerwatów przyrody, których w granicach administracyjnych miasta jest aż pięć. Założono je w wyrobiskach nieczynnych już kamieniołomów. Wśród geologiczno-krajobrazowych perełek wyznakowano liczne ścieżki spacerowe i rowerowe, urządzono też tarasy widokowe, skąd roztacza się wspaniała panorama na miasto.

Dobrze rozwinięta infrastruktura drogowa i atrakcyjne zaplecze hotelowe i usługowe zachęcają do odwiedzenia miasta, które niejednego zauroczyło już swoim pięknem i zadziwiło dynamizmem.